'నిన్ను
ఎన్ కౌంటర్లో లేపేస్తా' - ఇది దాదాపు అన్ని భారతీయ భాషల్లోని
సినిమాల్లోనూ , పోలీసు పాత్రలు చెప్పే కామన్ డైలాగ్. ఇది ఎంతగా కామన్
అయిందంటే, ఏ మాత్రం ఇంగ్లీష్ రాని వారికి కూడా ఎన్ కౌంటర్ అనగానే, అదేదో
బాగా తెలిసిన పదంలా, సమాజానికి మేలు చేసే ఓ పవిత్ర కార్యమనే భావన
కలిగేంతగా ఇది పాపులర్ అయింది. ఎన్ కౌంటర్లకు పాల్పడిన పోలీసు అధికారుల
జీవితాలే ఇతివృత్తంగా అనేక సినిమాలు కూడా రావడంతో, ఎన్ కౌంటర్ చేసేవారందరూ
సినిమా హీరోల్లా నిజాయితీ కల పోలీస్ ఆఫీసర్లు ఐనట్లూ, ఎన్ కౌంటర్ లో
చంపబడ్డవారందరూ సంఘ విద్రోహులైనట్లూ జనం ఆటోమాటిక్ గా నమ్మే పరిస్తితి
ప్రస్తుతం నెలకొని ఉంది. ఆక్స్ ఫర్డ్ డిక్షనరీ ప్రకారం 'ఎన్ కౌంటర్'
అంటే, అనుకోకుండా, అప్రయత్నంగా జరిగే ఓ సంఘటన. పోలీస్ పరిభాషలో 'ఎన్
కౌంటర్ కిల్లింగ్' అంటే, మరణ శిక్ష విధించదగిన తీవ్రత గల కేసుల్లో
అనుమానితున్ని పట్టుకునే క్రమంలోనో లేదా అతడి బారి నుండి తమని తాము
కాపాడుకునే ప్రయత్నంలోనో ఆ అనుమానితుడు/నిందితుడు చనిపోవడం. తీవ్రవాదం,
నక్సలిజం, మాఫియా లాంటివి పెచ్చుమీరుతున్న ప్రస్తుత సమాజంలో, వీటిని
అరికట్టే క్రమంలో పోలీసులు ఎన్ కౌంటర్ లకి పాల్పడటం కొన్ని సార్లు తప్పని
సరి కావచ్చు. దీనిని ఎవరూ తప్పు పట్టలేరు, పైగా ప్రాణాలకి తెగించి విధులని
నిర్వర్తిసున్న అటువంటి అధికారులని నిజంగా అభినందించవలసిందే.
కానీ ఇటీవల తరచుగా వార్తల్లో వినిపిస్తున్న మరో పదం - 'ఫేక్ ఎన్ కౌంటర్లు'. అంటే , అప్పటికే పోలీసుల అదుపులో ఉన్న నిందితుల్ని, కోర్టుల్లో హాజరు పరచకుండా, పోలీసులే చంపేసి, మృత దేహాల్ని దూరదూరంగా పడేసి, వాటి పక్కన పిస్టల్లు , గ్రనేడ్లు లాంటివి ఉంచి సన్ని వేశాన్ని రక్తి కట్టించడం. అనంతరం ప్రెస్ మీట్ ఏర్పాటు చేసి, మరణించినవారు వారు ఫలానా దళ సభ్యులనో, ఫలానా గ్రూపు తీవ్రవాదులనో చెప్పి, వీరిని ఎంకౌంటర్ చేయడం ద్వారా తాము ఓ ఘనకార్యం చేశామని ప్రకటించేసుకోవడం. జాతీయ మానవ హక్కుల కమీషన్ నివేదిక ప్రకారం, గడచిన నాలుగు సంవత్సరాలలో ఇలాంటి ఫేక్ ఎంకౌంటర్లు 550 జరిగాయి. ఈ కేసుల్లో చంపబడ్డ వారందరూ నిజంగా నేరస్తులేనా, ఒకవేళ నేరస్తులే ఐతే ఆ నేర తీవ్రత ఎంత, దానికి తగ్గ శిక్ష ఏంటి, ఇది తేల్చడానికి న్యాయస్థానాలు ఉండగా, పోలీసులే శిక్షలు నిర్ధారించడం ఏమిటి, ఒక వేళ ఆ చంపబడ్డ వారిలో ఎవరైనా అమాయకులు ఐతే, వారి చావుకు బాధ్యులు ఎవరు, ఆ బాధితుల కుటుంబాలకు స్వాంతన చేకూరేది ఎలా? అనేవి ఆలోచించాల్సిన ప్రశ్నలు. కానీ, నానాటికీ విలువలు మంట గలిసిపోతున్న ప్రస్తుత తరుణంలో ఓ ఎన్ కౌంటర్, నకిలీదని తెలిసినా దానిని సమర్థించే వారి సంఖ్య గణనీయంగా ఉండడం , అందులోనూ ఉన్నత విద్యావంతులే అధికంగా ఉండటం శోచనీయం. నేర విచారణలో విపరీత జాడ్యం, మత రాజకీయాలు విచారణా ప్రక్రియకి ఆటంకాలు కలిగించడం లాంటివి నకిలీ ఎంకౌంటర్ లని సమర్థిస్తూ వీరు వినిపిస్తున్న వాదనలు. వీటిలో కొంత వరకూ వాస్తవం ఉన్నప్పటికీ, అసలు విచారనే లేకుండా శిక్షల్ని నిర్ధారించడం అనేది , విచారణలో ఆలస్యానికి ఎప్పటికీ పరిష్కారం కాబోదు. అట్లే, నిష్పాక్షిక విచారణ ద్వారా, ఎంత తీవ్రమైన శిక్షలు విధించి అమలు చేసినా సమాజంలోని అన్ని వర్గాల వారు ఆమోదిస్తారనేదానికి , ఇటీవల ఉరిశిక్షలు విధించ బడిన కసబ్, అఫ్జల్ గురుల కేసులే నిదర్శనం..
ఫేక్ ఎన్ కౌంటరలను కూడా రాజకీయాలకి వాడుకోవడం ప్రస్తుతం నడుస్తున్న ట్రెండ్. 2002-06 మధ్య గుజరాత్లో జరిగిన 21 ఎన్ కౌంటర్లు ప్రస్తుతం వివిధ దశల్లో విచారణలో ఉన్నాయి. వీటిలో చాలా వరకూ నకిలీ ఎన్ కౌంటర్లేనని ఇప్పటికే నిరూపితమైంది. ఐనప్పటికీ ఆ మరణించిన వారికి ఎక్కడో , ఎవరితో నో లింకులున్నాయనే, నిరూపితం కాని విషయాల్ని పదే పదే వల్లె వేస్తూ, అ నకిలీ ఎన్ కౌంటర్లు అంత తీవ్రమైనవి కావని, పైగా వాటిమీద విచారణలు కూడా అనవసరం అనే విధంగా కొన్ని రాజకీయ పార్టీలు, బాధ్యత కల స్థానాల్లో ఉన్న వ్యక్తులు మాట్లాడుతుండటం విస్మయం గొలుపుతుంది. మాలేగావ్, అజ్మీర్, మక్కా మసీదు లాంటి పేలుల్లలో నిందితులుగా విచారణ నెదుర్కొంటున్న సాధ్వి ప్రగ్నాసింగ్, అసిమానంద లాంటి వారిని కూడా ఇలాగే నకిలీ ఎన్ కౌంటర్ చేస్తే, అప్పుడు కూడా వీరు ఇదే వాదనని వినిపిస్తారా అనేదానికి జవాబు అందరికీ తెలిసిందే.
రాజకీయ నాయకుల్ని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికో, ప్రమోషన్లకోసమో, లేక మీడియాలో పబ్లిసిటీకోసమో చట్టాల్ని రక్షించాల్సిన పోలీసులే నకిలీ ఎన్ కౌంటర్లకి పాల్పడటం అత్యంత అనాగరికం. ఇలాంటి నకిలీ ఎన్ కౌంటర్లకి పాల్పడిన పోలీసులని హత్యానేరం కింద విచారించాల్సిందేనని సుప్రీం కోర్టు అనేక సార్లు అభిప్రాయపడింది. అట్లే సినిమాలు, మీడియా నకిలీ ఎన్ కౌంటర్లని గ్లోరిఫై చేయకుండా దానినో చట్ట వ్యతిరేక చర్యగా ప్రచారం కల్పించాల్సిన అవసరం ఉంది. సినిమాల్లో, పొగతాగడం, మద్యం సేవించే సన్నివేశాలు వచ్చినప్పుడు , అది ఆరోగ్యానికి హానికరం అని కింద స్క్రోలింగ్ ఇస్తున్నట్లుగానే, పోలీసు పాత్రలు నకిలీ ఎంకౌంటర్లకు పాల్పడుతున్న సన్నివేశాల్లో కూడా , అదో తీవ్రమైన చట్టవ్యతిరేక చర్యగా స్క్రోలింగ్ ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉంది. అప్పుడే 'నకిలీ ఎన్ కౌంటర్లను ' పూర్తిగా రూపుమాపడం సాధ్యమవుతుంది.
కానీ ఇటీవల తరచుగా వార్తల్లో వినిపిస్తున్న మరో పదం - 'ఫేక్ ఎన్ కౌంటర్లు'. అంటే , అప్పటికే పోలీసుల అదుపులో ఉన్న నిందితుల్ని, కోర్టుల్లో హాజరు పరచకుండా, పోలీసులే చంపేసి, మృత దేహాల్ని దూరదూరంగా పడేసి, వాటి పక్కన పిస్టల్లు , గ్రనేడ్లు లాంటివి ఉంచి సన్ని వేశాన్ని రక్తి కట్టించడం. అనంతరం ప్రెస్ మీట్ ఏర్పాటు చేసి, మరణించినవారు వారు ఫలానా దళ సభ్యులనో, ఫలానా గ్రూపు తీవ్రవాదులనో చెప్పి, వీరిని ఎంకౌంటర్ చేయడం ద్వారా తాము ఓ ఘనకార్యం చేశామని ప్రకటించేసుకోవడం. జాతీయ మానవ హక్కుల కమీషన్ నివేదిక ప్రకారం, గడచిన నాలుగు సంవత్సరాలలో ఇలాంటి ఫేక్ ఎంకౌంటర్లు 550 జరిగాయి. ఈ కేసుల్లో చంపబడ్డ వారందరూ నిజంగా నేరస్తులేనా, ఒకవేళ నేరస్తులే ఐతే ఆ నేర తీవ్రత ఎంత, దానికి తగ్గ శిక్ష ఏంటి, ఇది తేల్చడానికి న్యాయస్థానాలు ఉండగా, పోలీసులే శిక్షలు నిర్ధారించడం ఏమిటి, ఒక వేళ ఆ చంపబడ్డ వారిలో ఎవరైనా అమాయకులు ఐతే, వారి చావుకు బాధ్యులు ఎవరు, ఆ బాధితుల కుటుంబాలకు స్వాంతన చేకూరేది ఎలా? అనేవి ఆలోచించాల్సిన ప్రశ్నలు. కానీ, నానాటికీ విలువలు మంట గలిసిపోతున్న ప్రస్తుత తరుణంలో ఓ ఎన్ కౌంటర్, నకిలీదని తెలిసినా దానిని సమర్థించే వారి సంఖ్య గణనీయంగా ఉండడం , అందులోనూ ఉన్నత విద్యావంతులే అధికంగా ఉండటం శోచనీయం. నేర విచారణలో విపరీత జాడ్యం, మత రాజకీయాలు విచారణా ప్రక్రియకి ఆటంకాలు కలిగించడం లాంటివి నకిలీ ఎంకౌంటర్ లని సమర్థిస్తూ వీరు వినిపిస్తున్న వాదనలు. వీటిలో కొంత వరకూ వాస్తవం ఉన్నప్పటికీ, అసలు విచారనే లేకుండా శిక్షల్ని నిర్ధారించడం అనేది , విచారణలో ఆలస్యానికి ఎప్పటికీ పరిష్కారం కాబోదు. అట్లే, నిష్పాక్షిక విచారణ ద్వారా, ఎంత తీవ్రమైన శిక్షలు విధించి అమలు చేసినా సమాజంలోని అన్ని వర్గాల వారు ఆమోదిస్తారనేదానికి , ఇటీవల ఉరిశిక్షలు విధించ బడిన కసబ్, అఫ్జల్ గురుల కేసులే నిదర్శనం..
ఫేక్ ఎన్ కౌంటరలను కూడా రాజకీయాలకి వాడుకోవడం ప్రస్తుతం నడుస్తున్న ట్రెండ్. 2002-06 మధ్య గుజరాత్లో జరిగిన 21 ఎన్ కౌంటర్లు ప్రస్తుతం వివిధ దశల్లో విచారణలో ఉన్నాయి. వీటిలో చాలా వరకూ నకిలీ ఎన్ కౌంటర్లేనని ఇప్పటికే నిరూపితమైంది. ఐనప్పటికీ ఆ మరణించిన వారికి ఎక్కడో , ఎవరితో నో లింకులున్నాయనే, నిరూపితం కాని విషయాల్ని పదే పదే వల్లె వేస్తూ, అ నకిలీ ఎన్ కౌంటర్లు అంత తీవ్రమైనవి కావని, పైగా వాటిమీద విచారణలు కూడా అనవసరం అనే విధంగా కొన్ని రాజకీయ పార్టీలు, బాధ్యత కల స్థానాల్లో ఉన్న వ్యక్తులు మాట్లాడుతుండటం విస్మయం గొలుపుతుంది. మాలేగావ్, అజ్మీర్, మక్కా మసీదు లాంటి పేలుల్లలో నిందితులుగా విచారణ నెదుర్కొంటున్న సాధ్వి ప్రగ్నాసింగ్, అసిమానంద లాంటి వారిని కూడా ఇలాగే నకిలీ ఎన్ కౌంటర్ చేస్తే, అప్పుడు కూడా వీరు ఇదే వాదనని వినిపిస్తారా అనేదానికి జవాబు అందరికీ తెలిసిందే.
రాజకీయ నాయకుల్ని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికో, ప్రమోషన్లకోసమో, లేక మీడియాలో పబ్లిసిటీకోసమో చట్టాల్ని రక్షించాల్సిన పోలీసులే నకిలీ ఎన్ కౌంటర్లకి పాల్పడటం అత్యంత అనాగరికం. ఇలాంటి నకిలీ ఎన్ కౌంటర్లకి పాల్పడిన పోలీసులని హత్యానేరం కింద విచారించాల్సిందేనని సుప్రీం కోర్టు అనేక సార్లు అభిప్రాయపడింది. అట్లే సినిమాలు, మీడియా నకిలీ ఎన్ కౌంటర్లని గ్లోరిఫై చేయకుండా దానినో చట్ట వ్యతిరేక చర్యగా ప్రచారం కల్పించాల్సిన అవసరం ఉంది. సినిమాల్లో, పొగతాగడం, మద్యం సేవించే సన్నివేశాలు వచ్చినప్పుడు , అది ఆరోగ్యానికి హానికరం అని కింద స్క్రోలింగ్ ఇస్తున్నట్లుగానే, పోలీసు పాత్రలు నకిలీ ఎంకౌంటర్లకు పాల్పడుతున్న సన్నివేశాల్లో కూడా , అదో తీవ్రమైన చట్టవ్యతిరేక చర్యగా స్క్రోలింగ్ ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉంది. అప్పుడే 'నకిలీ ఎన్ కౌంటర్లను ' పూర్తిగా రూపుమాపడం సాధ్యమవుతుంది.
