M.F హుస్సేన్ అనగానే వివాదాలు గుర్తుకొస్తాయి. హుస్సేన్ గీసిన అనేక రకాల పైంటింగ్స్ లో బూతు బొమ్మల కింద వివాదాస్పద మైనవి కొన్ని మాత్రమే. అతను గీసినవన్నీ దేవతల బూతు బొమ్మలే కావు, కేవలం వాటితోనే అతను పాపులర్ పైంటరూ కాలేదు.
1996లో 'విచార్ మీమాంస ' అనే హిందీ పత్రిక, హుస్సేన్ గీసిన కొన్ని చిత్రాలను ప్రచురించి అతను హిందూ దేవతల్ని అవమానిస్తున్నాడని తీర్మానించడంతో వివాదం మొదలైంది. అప్పటి దాకా దేశంలో గొప్ప పైంటర్లలో ఒకడిగా వెల్గొందుతున్న హుస్సేన్, రాత్రికి రాత్రి హిందూ ద్వేషిగా ముద్ర వేయబడ్డాడు. శివసేన, భజరంగ్ దల్ లాంటి సంస్థలు హుస్సేన్ ఇంటి మీద దాడిచేయడం, అతని ఆర్ట్ గ్యాలరీల్ని ధ్వంసం చేయడం లాంటివి చేయడంలో పోటీలు పడ్డాయి. ఈ బొమ్మలు గీసింది ఏ రమేశో, సురేశో ఐతే పరిస్తితి ఎలా ఉండేదో గానీ, 'హుస్సేన్ ' అనే పేరు కావడంతో ఇక ఎవరికీ అతను హిందూ దేవతల్ని అవమానిస్తూనే గీశాడా లేదా అని అణుమానించాల్సిన అవసరం కనపల్లేదు. హుస్సేన్ మీద దేశంలోని అనేక కోర్టుల్లో క్రిమినల్ కేసులు నమోదు చేయబడ్డాయి. దేశంలో అతని ప్రదర్శనల్ని ప్రతిసారీ ఆందోళనకారులు అడ్డుకోవడం జరిగింది. ఈ పరిణామాలతో మనస్థాపం చెందిన హుస్సేన్ దేశం వదిలి పారిపోయి ప్రవాస జీవితం గడపాల్సి వచ్చింది.
నిజానికి ఆ పత్రిక ప్రచురించిన హుస్సేన్ చిత్రాలు అతను 1970లో గీసినవి. 1970 నుండి, 1996లో ఓ పత్రిక ప్రచురించే వరకూ, ఈ 26 ఏళ్ళ కాలంలో ఏ హిందువూ వాటిని చూడలేదా..? హుస్సేన్ ఆ చిత్రాల్ని ముస్లింలో, క్రిష్టియన్లో చూసి ఆనందించాలని రహస్యంగా గీశాడా..? వాటిని కేవలం అరబ్ దేశాల్లోనో, క్రిష్టియన్ దేశాల్లోనో ప్రదర్శనకి పెట్టాడా..?
హుస్సేన్ గీసిన ఈ చిత్రాలు ఆ 26 ఏళ్ళలో బారతడేశంలోనే, అనేక ఆర్ట్ గ్యాలరీల్లో ప్రదర్శించబడ్డాయి. అనేక మంది వీటిని చూసి హుస్సేన్ ప్రతిభని కొనియాడారు. ఈ అనేక మందిలో, చిత్రకారులు, చిత్ర లేఖనం పట్ల ఆసక్తి కలవారు ఉంటారు. వీరిలో కూడా అత్యధికులు హిందువులే ఉంటారనేదాంట్లో సందేహం లేదు. పాపం వీరెవరూ ఆ చిత్రాల్లోని బూతుని కనిపెట్టలేక పోయారు, ఓ పత్రిక చెప్పేదాకా..
ఇక మరో వివాదాస్పద బంగ్లాదేశీ రచయిత తస్లీమా నస్రీన్ కథ కూడా ఇంచుమించు ఇలాంటిదే. తన పుస్తకం 'లజ్జ ' లో ఇస్లాంకి వ్యతిరేకంగా రాసిందనే అభియోగం మీద అక్కడి మత సంస్థలు తస్లీమా తలకి వెలకట్టడంతో ఆమె బంగ్లాదేశ్ నుండి పారిపోయి వచ్చి భారత దేశంలో తలదాచుకుంటుంది.
హుస్సేన్, తస్లీమలను చూసే కోణాన్ని బట్టి దేశంలోని వివిధ వర్గాల/సంస్థల రాజకీయాలను అర్థం చేసుకోవచ్చు.
హుస్సేన్ పై దాడులను సమర్థిస్తూ, అతన్ని దేశం నుండి తరిమి వేయడాన్ని తమ విజయంగా భావించే శివసేన, భజరంగ్ దల్, VHP లాంటి సంస్థలు, తస్లీమ నస్రీన్ పై విమర్శల్ని మాత్రం మత మౌఢ్యంగా భావిస్తాయి. అట్లే ఆమెను భారత దేశంలో ఉంచుకోవడం గొప్ప మానవతా విషయంగా అభివర్ణిస్తాయి. అదే సమయంలో హుస్సేన్ ని దేశం నుండి వెల్లగొట్టడాన్ని ఆటవిక చర్యగా భావించే MIM లాంటి సంస్థలు, తస్లీమ నస్రీన్ ను మాత్రం భారత దేశం నుండి గెంటివేయాలని డిమాండ్ చేస్తున్నాయి.
ఈ రెండు వివాదాల్లో అసలు కీలకాంశం ' మత విషయాల్లో కళాకారుల స్వేచ్చకు పరిమితులేమిటి, చట్టాలు, కోర్టులు ఇలాంటి విషయాల్లో ఎంత వరకూ జోక్యం చేసుకోవచ్చు' అనేది. నిజానికి ఇదేమంత క్లిష్టమైన విషయం కాదు. కాకపోతే ఇలాంటి వాటికి పరిష్కారాల్ని వెతికేటప్పుడు, మన మతం, అవతలి మతం అంటూ గిరి గీసుకుని ఆలోచించినంత కాలం విభిన్న మతాలు కల మన భారత దేశంలాంటి చోట్ల , వీటికి పరిష్కారాలు దొరకటం కష్టమే. పైగా 'ఎద్దు పుండు కాకికి ముద్దు' అన్నట్లు ఇలాంటి వాటిలో తల దూర్చి తమ రాజకీయ ప్రయోజనాల్ని నేరవేర్చుకోవడానికి ప్రయత్నించే రాబందులు ఉండనే ఉన్నాయి.. అన్ని చోట్లా, అన్ని వైపులా..
ఇలాంటి రాబందులకి లొంగకుండా ప్రజలు ఎంత మెచ్యూర్ గా ఆలోచించగల్గుతున్నారు అనే దాని మీదనే ఆ దేశ/సమాజ అభివృద్ధి ఆధారపడి ఉంటుంది. అందుకే రవీంద్రుడు చెప్పినట్లు - Where the clear stream of reason has not lost its way Into the dreary desert sand of dead habit...Into that heaven of freedom, my Father, let my country awake.. Aamen!!!
1996లో 'విచార్ మీమాంస ' అనే హిందీ పత్రిక, హుస్సేన్ గీసిన కొన్ని చిత్రాలను ప్రచురించి అతను హిందూ దేవతల్ని అవమానిస్తున్నాడని తీర్మానించడంతో వివాదం మొదలైంది. అప్పటి దాకా దేశంలో గొప్ప పైంటర్లలో ఒకడిగా వెల్గొందుతున్న హుస్సేన్, రాత్రికి రాత్రి హిందూ ద్వేషిగా ముద్ర వేయబడ్డాడు. శివసేన, భజరంగ్ దల్ లాంటి సంస్థలు హుస్సేన్ ఇంటి మీద దాడిచేయడం, అతని ఆర్ట్ గ్యాలరీల్ని ధ్వంసం చేయడం లాంటివి చేయడంలో పోటీలు పడ్డాయి. ఈ బొమ్మలు గీసింది ఏ రమేశో, సురేశో ఐతే పరిస్తితి ఎలా ఉండేదో గానీ, 'హుస్సేన్ ' అనే పేరు కావడంతో ఇక ఎవరికీ అతను హిందూ దేవతల్ని అవమానిస్తూనే గీశాడా లేదా అని అణుమానించాల్సిన అవసరం కనపల్లేదు. హుస్సేన్ మీద దేశంలోని అనేక కోర్టుల్లో క్రిమినల్ కేసులు నమోదు చేయబడ్డాయి. దేశంలో అతని ప్రదర్శనల్ని ప్రతిసారీ ఆందోళనకారులు అడ్డుకోవడం జరిగింది. ఈ పరిణామాలతో మనస్థాపం చెందిన హుస్సేన్ దేశం వదిలి పారిపోయి ప్రవాస జీవితం గడపాల్సి వచ్చింది.
నిజానికి ఆ పత్రిక ప్రచురించిన హుస్సేన్ చిత్రాలు అతను 1970లో గీసినవి. 1970 నుండి, 1996లో ఓ పత్రిక ప్రచురించే వరకూ, ఈ 26 ఏళ్ళ కాలంలో ఏ హిందువూ వాటిని చూడలేదా..? హుస్సేన్ ఆ చిత్రాల్ని ముస్లింలో, క్రిష్టియన్లో చూసి ఆనందించాలని రహస్యంగా గీశాడా..? వాటిని కేవలం అరబ్ దేశాల్లోనో, క్రిష్టియన్ దేశాల్లోనో ప్రదర్శనకి పెట్టాడా..?
హుస్సేన్ గీసిన ఈ చిత్రాలు ఆ 26 ఏళ్ళలో బారతడేశంలోనే, అనేక ఆర్ట్ గ్యాలరీల్లో ప్రదర్శించబడ్డాయి. అనేక మంది వీటిని చూసి హుస్సేన్ ప్రతిభని కొనియాడారు. ఈ అనేక మందిలో, చిత్రకారులు, చిత్ర లేఖనం పట్ల ఆసక్తి కలవారు ఉంటారు. వీరిలో కూడా అత్యధికులు హిందువులే ఉంటారనేదాంట్లో సందేహం లేదు. పాపం వీరెవరూ ఆ చిత్రాల్లోని బూతుని కనిపెట్టలేక పోయారు, ఓ పత్రిక చెప్పేదాకా..
ఇక మరో వివాదాస్పద బంగ్లాదేశీ రచయిత తస్లీమా నస్రీన్ కథ కూడా ఇంచుమించు ఇలాంటిదే. తన పుస్తకం 'లజ్జ ' లో ఇస్లాంకి వ్యతిరేకంగా రాసిందనే అభియోగం మీద అక్కడి మత సంస్థలు తస్లీమా తలకి వెలకట్టడంతో ఆమె బంగ్లాదేశ్ నుండి పారిపోయి వచ్చి భారత దేశంలో తలదాచుకుంటుంది.
హుస్సేన్, తస్లీమలను చూసే కోణాన్ని బట్టి దేశంలోని వివిధ వర్గాల/సంస్థల రాజకీయాలను అర్థం చేసుకోవచ్చు.
హుస్సేన్ పై దాడులను సమర్థిస్తూ, అతన్ని దేశం నుండి తరిమి వేయడాన్ని తమ విజయంగా భావించే శివసేన, భజరంగ్ దల్, VHP లాంటి సంస్థలు, తస్లీమ నస్రీన్ పై విమర్శల్ని మాత్రం మత మౌఢ్యంగా భావిస్తాయి. అట్లే ఆమెను భారత దేశంలో ఉంచుకోవడం గొప్ప మానవతా విషయంగా అభివర్ణిస్తాయి. అదే సమయంలో హుస్సేన్ ని దేశం నుండి వెల్లగొట్టడాన్ని ఆటవిక చర్యగా భావించే MIM లాంటి సంస్థలు, తస్లీమ నస్రీన్ ను మాత్రం భారత దేశం నుండి గెంటివేయాలని డిమాండ్ చేస్తున్నాయి.
ఈ రెండు వివాదాల్లో అసలు కీలకాంశం ' మత విషయాల్లో కళాకారుల స్వేచ్చకు పరిమితులేమిటి, చట్టాలు, కోర్టులు ఇలాంటి విషయాల్లో ఎంత వరకూ జోక్యం చేసుకోవచ్చు' అనేది. నిజానికి ఇదేమంత క్లిష్టమైన విషయం కాదు. కాకపోతే ఇలాంటి వాటికి పరిష్కారాల్ని వెతికేటప్పుడు, మన మతం, అవతలి మతం అంటూ గిరి గీసుకుని ఆలోచించినంత కాలం విభిన్న మతాలు కల మన భారత దేశంలాంటి చోట్ల , వీటికి పరిష్కారాలు దొరకటం కష్టమే. పైగా 'ఎద్దు పుండు కాకికి ముద్దు' అన్నట్లు ఇలాంటి వాటిలో తల దూర్చి తమ రాజకీయ ప్రయోజనాల్ని నేరవేర్చుకోవడానికి ప్రయత్నించే రాబందులు ఉండనే ఉన్నాయి.. అన్ని చోట్లా, అన్ని వైపులా..
ఇలాంటి రాబందులకి లొంగకుండా ప్రజలు ఎంత మెచ్యూర్ గా ఆలోచించగల్గుతున్నారు అనే దాని మీదనే ఆ దేశ/సమాజ అభివృద్ధి ఆధారపడి ఉంటుంది. అందుకే రవీంద్రుడు చెప్పినట్లు - Where the clear stream of reason has not lost its way Into the dreary desert sand of dead habit...Into that heaven of freedom, my Father, let my country awake.. Aamen!!!
