లోకాయుక్త – రాష్ట్ర పరిథిలో ప్రభుత్వ నిర్ణయాలు, వివిధ శాఖల కార్యకలాపాలపై డేగ కన్నేసి ఉంచి అవినీతిని అరికట్టడానికి ప్రయత్నించే ఓ రాజ్యాంగ బద్ధ పదవి. సహజంగా లోకాయుక్తలుగా రిటైర్డ్ న్యాయమూర్తుల్నే నియమిస్తారు. వారు అప్పటికే రిటైరైపోయి ఉంటారు కాబట్టి, పెద్దగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వంతో కయ్యానికి పోకుండా ఏదో తూతూ మంత్రంగా అవినీతిపై సాంవత్సరిక రిపోర్టులు సమర్పించేసి మమ అనిపిస్తుంటారు. కానీ నిజాయితీ నిబద్ధత, అవినీతి భరతం పట్టాలనే కసి ఉన్న వ్యక్తి లోకాయుక్త గా నియమించబడితే దాని ప్రభావం ఎంతగా ఉంటుంది అనేదానికి, ఇటీవలే కర్ణాటక లోకాయుక్తగా పని చేసిన జస్టిస్ సంతోష్ హెగ్డే ఓ చక్కని ఉదాహరణ. అవినీతి వ్యవహారంలో ఇతను సమర్పించిన పరిశోధనాత్మక రిపోర్టులే యెడ్యూరప్పను పదవీచ్యుతున్ని చేశాయి.
ఇక గుజరాత్ విషయానికి వస్తే, మన మోడీ ఎంతైనా మహా తెలివి పరుడుకదా, యెడ్యూరప్పకి వచ్చిన సమస్య లాంటిదాన్ని ముందే ఊహించి, ఎందుకొచ్చిన గొడవ అనుకున్నడేమో కానీ.. గుజరాత్లో 2002లో ఖాలీ అయిన లోకాయుక్త స్థానాన్ని తిరిగి భర్తీ చేయకుండా ఇప్పటి వరకూ అలాగే ఉంచేశాడు. ఇటీవల గుజరాత్ గవర్నర్ గా నియమితులైన కమలా బెనివాల్ లోకాయుక్త పదవిని భర్తీ చేయడానికి తగిన వ్యక్తిని సూచించవలసిందిగా గుజరాత్ హైకోర్టుని పురమాయించింది. అందుబాటులో ఉన్న రిటైర్డ్ న్యాయమూర్తులనుండి ఒకరిని హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి ఎంపిక చేసి, రాష్ట్రప్రభుత్వ సలహా కోసం పంపారు. మన మోడీ గారు, ఆ న్యాయమూర్తిని కాదని తనకి అనుకూలంగా ఉన్న మరో న్యాయమూర్తి పేరును సూచిస్తూ ప్రధాన న్యాయమూర్తి ప్రతిపాదనని పునహ్ పరిశీలించ వలసిందిగా కోరారు. HCJ మల్లీ అదే పేరును పంపడం, మోడీ మల్లీ తిరస్కరించడం జరిగిపోయాయి. విషయం ఇలా నానుతుండగానే, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ అంగీకారంతో సంబంధం లేకుండా HCJ చెప్పిన వ్యక్తిని లోకాయుక్తాగా నియమించాలని గవర్నర్ ఆలోచిస్తున్నట్లుగా వార్తలొచ్చాయి. వెంటనే అలెర్ట్ ఐన మన మోడీ, లోకాయుక్తని నియమించే అధికారం గవర్నర్ కి లేకుండా చేయాలని ఆ రాష్ట్ర అసెంబ్లీలో చట్టం చేయాలనే ప్రతిపాదనను తెరమీదికి తెచ్చాడు. ఆదే రోజు HCJ ప్రతిపాదించిన వ్యక్తిని లోకాయుక్తాగా నియమిస్తూ గవర్నర్ ఆదేశాలు జారీ చేశారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వ అంగీకారం లేకుండా గవర్నర్ చేసిన ఈ నియామకం చెల్లదని మోడీ ప్రభుత్వం హైకోర్టులో కేసు వేసింది. మొదట ఇద్దరు జడ్జిలు గల కమిటీ దీనిని విచారించి, ఒక జడ్జి గవర్నర్ నిర్నయాన్ని సమర్థించగా, మరో జడ్జి గవర్నర్ కి ఆ అధికారం లేదని పరస్పర విరుద్ధ తీర్పు లిచ్చారు. ఇలాంటి పరిస్తితుల్లో మూడో జడ్జి నిర్ణయం అవసరం కాబట్టి, HCJ దీనిని పరిశీలించి గవర్నర్ కి అనుకూలంగానే తీర్పు ఇవ్వడం జరిగింది. ఫైగా HCJ సూచించిన వ్యక్తిని లోకాయుక్తగా నియమించకుండా ఇలా ‘మినీ రాజ్యాంగ సంక్షోభం’ సృష్టించడానికి ప్రయత్నించాడని మొడీని తీవ్రంగా దుయ్యబట్టారు.
మరో రాష్ట్ర CM ఐతే , ఈ విషయాన్ని ఇంతటితో వదిలేసి,లోకాయుక్తగా కోర్టు చెప్పిన వారిని నియమించి సైలెంటైపోయేవారు. కానీ మన మోడీ తేడా కదా.. పైగా కోర్టులతో తిట్టించుకోవడమంటే మహా సరదా.. కాబట్టి హైకోర్టు తీర్పుకి వ్యతిరేకంగా సుప్రీంకోర్టుకి వెల్లాడు. ఇక్కడ సుప్రీం కోర్టు తీర్పు , దాని పరిణామాలు ఎలా ఉంటాయన్నది ఆసక్తికరం.
కేస్ 1: హైకోర్టు వాదనతో వ్యతిరేకిస్తే..
ఇది మోడీ కి గొప్ప శుభవార్తే అవుతుంది. సుప్రీం కోర్టు ఆరు కోట్ల గుజరాతీయుల్ని బలపరచింది అని,"ఆరు కోట్ల గుజరాతీల తరుపున సుప్రీం కోర్టుకి ధన్యవాదాలు" అనీ మోడీ అలవాటైన స్టేట్మెంట్లు ఇచ్చేస్తాడు. ఆపైన తనకు కావలసిన వారిని లోకాయుక్తగా నియమించుకుని, తనకు కావలసిన విధంగా అతని నుండి రిపోర్టులు రాయించుకుంటూ.. గుజరాత్ వెలిగి పోతుందని చాటింపు వేయించుకోవచ్చు.కానీ తీర్పు ఇలా రావడానికి అవకాశం చాలా తక్కువ.
కేస్2: హైకోర్టు వాదనతో ఏకీభవిస్తే..
‘మోడీకి మరో ఎదురు దెబ్బ’అని పత్రికలు వార్తలు రాసుకుంటాయి. మోడీకి ఇదీ అలవాటే కాబట్టి దులిపేసుకుని లైట్ తీసుకుంటాడు. లోకాయుక్తగా HCJ చెప్పిన వ్యక్తిని అంగీకరించడం మినహా మరో గత్యంతరం ఉండదు.కాకపోతే.. లోకాయుక్త మాకు వ్యతిరేకంగా రిపోర్టులు ఇస్తాడేమోననే సందేహాన్ని సుప్రీం కోర్టు సాక్షిగా వ్యక్తపరచే అవకాశం లభిస్తుంది. ఒకవేళ ఆ కొత్త లోకాయుక్త గత 10ఏళ్ళ కాలంలోని స్కాములు ఏవైనా వెలికి తీస్తే.. మన మోడీ గారు మరియూ వారి భజనపరులైన అరున్ జైట్లీ లాంటి వారు.. ఏమాత్రం కంగారు పడకుండా.. T.V గొట్టాలముందుకు వచ్చి, లోకాయుక్త కాంగ్రెసు మనిషని, సోనియా గాంధీ దగ్గరుండి ఆ రిపోర్టు రాయించారనీ..అందుకే తాము ముందు నుండీ లోకాయుక్త నియామకాన్నివ్యతిరేకిస్తున్నామనీ.. తాము భయపడిందే జరిగిందనీ..పైపెచ్చు.. కేంద్రంలోని సోనియా గాంధీ ఈ విధంగా 6 కోట్ల గుజరాత్ ప్రజల్ని అవమానిస్తున్నారని, దానినుండి కూడా ఓట్లు రాబట్టడానికి ప్రయత్నించవచ్చు.
ఈ రకంగా సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ఎలా ఉన్నా.. దానిని అనుకూలంగా మార్చుకునే చావు తెలివితేటలు మోడీకి చాలానే ఉన్నాయి.ఓడిపోయే అవకాశాలు మెండుగా ఉన్నాయని తెలిసి కూడా సుప్రీంకోర్టు గడప తొక్కడంలో ఆంతర్యం అదే..
ఇక ఈ మొత్తం వ్యవహారంతో మరో సారి స్పష్టంగా నిరూపితమైంది ఏదైనా ఉందంటే అది, 'అవినీతి పై అన్నాకు మద్ధతు' పేరుతో BJP సాగిస్తున్న కపట నాటకం. ఒక వైపు కేంద్రంలో బలమైన లోక్ పాల్ ని తేవాలని అన్నాతో కలిసి ఆందోళనలు చేస్తూ మరో వైపు తాము అధికారంలో ఉన్న రాష్ట్రంలో ఖాళీగా ఉన్న లోకాయుక్తని గత 10ఏళ్ళుగా నియమించలేదంటే దానిని ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి..?
